Sort By
Publication Year
Deposit Date
Title
Type
Access
Publication Year
2019 (2)
2016 (1)
2015 (4)
Type
Version

Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa, Regionalni program podrške istraživanjima u oblasti društvenih nauka na Zapadnom Balkanu (RRPP) / Figuring out the Enemy: Re-imagining Serbian-Albanian Relations, RRPP - Regional Research Promotion Programme - Western Balkans

Link to this page

Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa, Regionalni program podrške istraživanjima u oblasti društvenih nauka na Zapadnom Balkanu (RRPP) / Figuring out the Enemy: Re-imagining Serbian-Albanian Relations, RRPP - Regional Research Promotion Programme - Western Balkans

Authors

Publications

The Community of the Dispossessed: Women's Peace Coalition

Zaharijević, Adriana

(Routledge, London; Southeast European Studies Series, 2019)

TY  - CHAP
AU  - Zaharijević, Adriana
PY  - 2019
UR  - http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/2176
AB  - The text considers the possibility of establishing and maintaining alternative communities, taking as an example the Women's Peace Coalition between Kosovo Women Network and the Serbian Women in Black network. The principal question put forward is whether communities that surpass identitarian belonging are possible, and how these communities relate to “communities” determined territorially, nationally (by a nation state), as well as how they relate to artificial and symbolic supranational bodies. The main aim is the examination of the political potential of a community that wishes to be grounded on the logic of peace and the rejection of the logic of possession (following the slogan “people, not territories”). A community of women activists in the shape of the Women's Peace Coalition is defined as a community of the dispossessed, a term developed following the work of Judith Butler and Athena Athanasiou. This pregnant philosophical concept is introduced in order to offer a new approach to the context of an ambivalent, divided, inoperative state, with long-festering wounds of war.
PB  - Routledge, London; Southeast European Studies Series
T2  - Rethinking Serbian-Albanian Relations Figuring out the Enemy
T1  - The Community of the Dispossessed: Women's Peace Coalition
SP  - 215
EP  - 225
DO  - https://doi.org/10.4324/9781351273169
ER  - 
@article{
author = "Zaharijević, Adriana",
year = "2019",
url = "http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/2176",
abstract = "The text considers the possibility of establishing and maintaining alternative communities, taking as an example the Women's Peace Coalition between Kosovo Women Network and the Serbian Women in Black network. The principal question put forward is whether communities that surpass identitarian belonging are possible, and how these communities relate to “communities” determined territorially, nationally (by a nation state), as well as how they relate to artificial and symbolic supranational bodies. The main aim is the examination of the political potential of a community that wishes to be grounded on the logic of peace and the rejection of the logic of possession (following the slogan “people, not territories”). A community of women activists in the shape of the Women's Peace Coalition is defined as a community of the dispossessed, a term developed following the work of Judith Butler and Athena Athanasiou. This pregnant philosophical concept is introduced in order to offer a new approach to the context of an ambivalent, divided, inoperative state, with long-festering wounds of war.",
publisher = "Routledge, London; Southeast European Studies Series",
journal = "Rethinking Serbian-Albanian Relations Figuring out the Enemy",
title = "The Community of the Dispossessed: Women's Peace Coalition",
pages = "215-225",
doi = "https://doi.org/10.4324/9781351273169"
}
Zaharijević, A. (2019). The Community of the Dispossessed: Women's Peace Coalition.
Rethinking Serbian-Albanian Relations Figuring out the EnemyRoutledge, London; Southeast European Studies Series., 215-225.
https://doi.org/https://doi.org/10.4324/9781351273169
Zaharijević A. The Community of the Dispossessed: Women's Peace Coalition. Rethinking Serbian-Albanian Relations Figuring out the Enemy. 2019;:215-225
Zaharijević Adriana, "The Community of the Dispossessed: Women's Peace Coalition" (2019):215-225,
https://doi.org/https://doi.org/10.4324/9781351273169 .

Rethinking Serbian-Albanian Relations Figuring out the Enemy

Pavlović, Aleksandar; Pudar Draško, Gazela; Halili, Rigels

(London: Routledge, 2019)

TY  - BOOK
AU  - Pavlović, Aleksandar
AU  - Pudar Draško, Gazela
AU  - Halili, Rigels
PY  - 2019
UR  - http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/2004
AB  - Identifying and explaining common views, ideas and traditions, this volume challenges the concept of Serbian-Albanian hostility by reinvestigating recent and historical events in the region. The contributors put forward critically oriented initiatives and alternatives to shed light on a range of relations and perspectives.

The central aim of the book is to ‘figure out’ the problematic relations between Serbs and Albanians – that is, to comprehend its origins and the actors involved, and to find ways to resolve and deal with this enmity. Treating the hostility as a construct of a long-running discourse about the Serbian or Albanian ‘Other’, scholars and intellectuals from Serbia, Kosovo and Albania examine the origins, channels, agents and mediums of this discourse from the 18th century to the present. Tracing the roots of the two ethnic groups' political divisions, contemporary practices and actions allows the contributors to reconsider mutually held negative perceptions and identify elements of a common, shared history. Examples of past and current cooperation are used to offer a critical analysis of all three societies.

This interdisciplinary publication brings together historiographical, literary, sociological, political, anthropological and philosophical analyses and enquiries and will be of interest to researchers in the fields of sociology, politics, cultural studies, history or anthropology; and to academics working in Slavonic and East European studies.
PB  - London: Routledge
T2  - Routledge, London; Southeast European Studies Series
T1  - Rethinking Serbian-Albanian Relations Figuring out the Enemy
DO  - https://doi.org/10.4324/9781351273169
ER  - 
@book{
author = "Pavlović, Aleksandar and Pudar Draško, Gazela and Halili, Rigels",
year = "2019",
url = "http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/2004",
abstract = "Identifying and explaining common views, ideas and traditions, this volume challenges the concept of Serbian-Albanian hostility by reinvestigating recent and historical events in the region. The contributors put forward critically oriented initiatives and alternatives to shed light on a range of relations and perspectives.

The central aim of the book is to ‘figure out’ the problematic relations between Serbs and Albanians – that is, to comprehend its origins and the actors involved, and to find ways to resolve and deal with this enmity. Treating the hostility as a construct of a long-running discourse about the Serbian or Albanian ‘Other’, scholars and intellectuals from Serbia, Kosovo and Albania examine the origins, channels, agents and mediums of this discourse from the 18th century to the present. Tracing the roots of the two ethnic groups' political divisions, contemporary practices and actions allows the contributors to reconsider mutually held negative perceptions and identify elements of a common, shared history. Examples of past and current cooperation are used to offer a critical analysis of all three societies.

This interdisciplinary publication brings together historiographical, literary, sociological, political, anthropological and philosophical analyses and enquiries and will be of interest to researchers in the fields of sociology, politics, cultural studies, history or anthropology; and to academics working in Slavonic and East European studies.",
publisher = "London: Routledge",
journal = "Routledge, London; Southeast European Studies Series",
title = "Rethinking Serbian-Albanian Relations Figuring out the Enemy",
doi = "https://doi.org/10.4324/9781351273169"
}
Pavlović, A., Pudar Draško, G.,& Halili, R. (2019). Rethinking Serbian-Albanian Relations Figuring out the Enemy.
Routledge, London; Southeast European Studies SeriesLondon: Routledge..
https://doi.org/https://doi.org/10.4324/9781351273169
Pavlović A, Pudar Draško G, Halili R. Rethinking Serbian-Albanian Relations Figuring out the Enemy. Routledge, London; Southeast European Studies Series. 2019;
Pavlović Aleksandar, Pudar Draško Gazela, Halili Rigels, "Rethinking Serbian-Albanian Relations Figuring out the Enemy" (2019),
https://doi.org/https://doi.org/10.4324/9781351273169 .

Figura e armikut: ripërfytyrimi i marrëdhënieve shqiptaro-serbe

Halili, Rigels; Hysa, Armanda; Pudar Draško, Gazela; Pavlović, Aleksandar

(Prishtinë : Qendra Multimedia, 2016)

TY  - BOOK
AU  - Halili, Rigels
AU  - Hysa, Armanda
AU  - Pudar Draško, Gazela
AU  - Pavlović, Aleksandar
PY  - 2016
UR  - http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/1615
AB  - The volume contains a selection of articles written during the international project “Figuring Out the Enemy: Re-imagining Serbian-Albanian Relations” (2014-2016). Containing 13 reviewed articles previously published in Serbian or Albanian, this is one of the first joint research initiatives, involving twenty eight scholars and intellectuals solely from Serbia, Kosovo and Albania, putting forward critically oriented initiatives and alternatives to current hostilities. The project’s mission was to engage scholars from national communities at stake instead of bringing them from aside, and to provide environment for discussion and mutual understanding. The project created a base for lasting cooperation and a strong network of scholars, intellectuals, but also cultural institutions from Serbia, Kosovo and Albania.
The edited volume “Figuring Out the Enemy: Re-imagining Serbian-Albanian Relations” challenges Serbian-Albanian hostility by reinvestigating events and discourses from the past as well as more recent times. It seeks to identify and elaborate common views, ideas and traditions that undermine the present enmity and promote cooperation. These articles therefore offer an alternative to the dominant discourse of hostility and centennial ethnic hatred between the two nations. It also aims to bridge the existent gap in comparative research on Serbian-Albanian issues that has resulted in a serious lack of joint research projects, cooperation and other cultural activities.
PB  - Prishtinë : Qendra Multimedia
T1  - Figura e armikut: ripërfytyrimi i marrëdhënieve shqiptaro-serbe
ER  - 
@book{
author = "Halili, Rigels and Hysa, Armanda and Pudar Draško, Gazela and Pavlović, Aleksandar",
year = "2016",
url = "http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/1615",
abstract = "The volume contains a selection of articles written during the international project “Figuring Out the Enemy: Re-imagining Serbian-Albanian Relations” (2014-2016). Containing 13 reviewed articles previously published in Serbian or Albanian, this is one of the first joint research initiatives, involving twenty eight scholars and intellectuals solely from Serbia, Kosovo and Albania, putting forward critically oriented initiatives and alternatives to current hostilities. The project’s mission was to engage scholars from national communities at stake instead of bringing them from aside, and to provide environment for discussion and mutual understanding. The project created a base for lasting cooperation and a strong network of scholars, intellectuals, but also cultural institutions from Serbia, Kosovo and Albania.
The edited volume “Figuring Out the Enemy: Re-imagining Serbian-Albanian Relations” challenges Serbian-Albanian hostility by reinvestigating events and discourses from the past as well as more recent times. It seeks to identify and elaborate common views, ideas and traditions that undermine the present enmity and promote cooperation. These articles therefore offer an alternative to the dominant discourse of hostility and centennial ethnic hatred between the two nations. It also aims to bridge the existent gap in comparative research on Serbian-Albanian issues that has resulted in a serious lack of joint research projects, cooperation and other cultural activities.",
publisher = "Prishtinë : Qendra Multimedia",
title = "Figura e armikut: ripërfytyrimi i marrëdhënieve shqiptaro-serbe"
}
Halili, R., Hysa, A., Pudar Draško, G.,& Pavlović, A. (2016). Figura e armikut: ripërfytyrimi i marrëdhënieve shqiptaro-serbe.
Prishtinë : Qendra Multimedia..
Halili R, Hysa A, Pudar Draško G, Pavlović A. Figura e armikut: ripërfytyrimi i marrëdhënieve shqiptaro-serbe. 2016;
Halili Rigels, Hysa Armanda, Pudar Draško Gazela, Pavlović Aleksandar, "Figura e armikut: ripërfytyrimi i marrëdhënieve shqiptaro-serbe" (2016)

Od junaka do divljaka: Albanci u srpskom herojskom i nacionalnom diskursu od sredine XVIII do početka XX veka

Pavlović, Aleksandar

(Beograd : KPZ Beton; Institut za filozofiju i društvenu teoriju, 2015)

TY  - CHAP
AU  - Pavlović, Aleksandar
PY  - 2015
UR  - http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/1695
AB  - U ovom radu iznosi se tvrdnja da negativne predstave o Albancima u srpskoj kulturi
postaju dominantne tek u poslednjoj četvrtini devetnaestog veka. U prvom delu
iznose se primeri pozitivnih medusobnih percepcija između Srba i Albanaca iz usmene
tradicije i radova ranih balkanskih etnografa i istoriografa od polovine osamnaestog
do polovine devetnaestog veka. Poštovanje prema Albancima kao hrabrim ratnicima
i junacima koje nalazimo u ovim primerima proističe, kako se navodi, iz sličnog
društvenog uređenja i zajedničkih patrijarhalnih vrednosti koje dele obe etničke
grupe. U drugom delu, rad se fokusira na promenu u percepciji Abanaca u poslednjoj
četvrtini devetnaestog veka, do koje dolazi pod uticajem Istočne krize 1875-1878.
godine, formiranja albanskog nacionalnog pokreta, slabljenja osmanske vlasti i
teritorijalnih pretenzija obe etničke grupe na područje današnjeg Kosova i Metohije/
Dukađina i severne Albanije. Zastupljeno je stanovište da su ove tendencije postepeno
dovele do uspostavljanja srpsko-albanskog nepijateljstva, koje konačno biva učvršćeno
uoči Balkanskih ratova 1912. i 1913. godine. Na kraju, članak se fokusira na pozitivne
primere srpskih intelektualaca i javnih ličnosti koje su kritikovale takav pristup i
zalaže se za reafirmaciju narativa koji ističu sličnosti i promovišu prijateljstvo između
Srba i Albanaca.
PB  - Beograd : KPZ Beton; Institut za filozofiju i društvenu teoriju
T2  - Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa
T1  - Od junaka do divljaka: Albanci u srpskom herojskom i nacionalnom diskursu od sredine XVIII do početka XX veka
SP  - 15
EP  - 33
ER  - 
@article{
author = "Pavlović, Aleksandar",
year = "2015",
url = "http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/1695",
abstract = "U ovom radu iznosi se tvrdnja da negativne predstave o Albancima u srpskoj kulturi
postaju dominantne tek u poslednjoj četvrtini devetnaestog veka. U prvom delu
iznose se primeri pozitivnih medusobnih percepcija između Srba i Albanaca iz usmene
tradicije i radova ranih balkanskih etnografa i istoriografa od polovine osamnaestog
do polovine devetnaestog veka. Poštovanje prema Albancima kao hrabrim ratnicima
i junacima koje nalazimo u ovim primerima proističe, kako se navodi, iz sličnog
društvenog uređenja i zajedničkih patrijarhalnih vrednosti koje dele obe etničke
grupe. U drugom delu, rad se fokusira na promenu u percepciji Abanaca u poslednjoj
četvrtini devetnaestog veka, do koje dolazi pod uticajem Istočne krize 1875-1878.
godine, formiranja albanskog nacionalnog pokreta, slabljenja osmanske vlasti i
teritorijalnih pretenzija obe etničke grupe na područje današnjeg Kosova i Metohije/
Dukađina i severne Albanije. Zastupljeno je stanovište da su ove tendencije postepeno
dovele do uspostavljanja srpsko-albanskog nepijateljstva, koje konačno biva učvršćeno
uoči Balkanskih ratova 1912. i 1913. godine. Na kraju, članak se fokusira na pozitivne
primere srpskih intelektualaca i javnih ličnosti koje su kritikovale takav pristup i
zalaže se za reafirmaciju narativa koji ističu sličnosti i promovišu prijateljstvo između
Srba i Albanaca.",
publisher = "Beograd : KPZ Beton; Institut za filozofiju i društvenu teoriju",
journal = "Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa",
title = "Od junaka do divljaka: Albanci u srpskom herojskom i nacionalnom diskursu od sredine XVIII do početka XX veka",
pages = "15-33"
}
Pavlović, A. (2015). Od junaka do divljaka: Albanci u srpskom herojskom i nacionalnom diskursu od sredine XVIII do početka XX veka.
Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosaBeograd : KPZ Beton; Institut za filozofiju i društvenu teoriju., 15-33.
Pavlović A. Od junaka do divljaka: Albanci u srpskom herojskom i nacionalnom diskursu od sredine XVIII do početka XX veka. Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa. 2015;:15-33
Pavlović Aleksandar, "Od junaka do divljaka: Albanci u srpskom herojskom i nacionalnom diskursu od sredine XVIII do početka XX veka" (2015):15-33

Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa

Pavlović, Aleksandar; Zaharijević, Adriana; Pudar Draško, Gazela; Halili, Rigels

(Beograd : KPZ Beton / Institut za filozofiju i društvenu teoriju, 2015)

TY  - BOOK
AU  - Pavlović, Aleksandar
AU  - Zaharijević, Adriana
AU  - Pudar Draško, Gazela
AU  - Halili, Rigels
PY  - 2015
UR  - http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/1616
AB  - Knjiga Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa donosi 24 teksta
koji obrađuju različite aspekte srpsko-albanskih odnosa. Podeljena na šest poglavlja,
Figura neprijatelja nastoji da obuhvati političke, kulturne, društvene i razne druge dimenzije
koje se dotiču iz rakursa političke teorije, sociologije, pedagogije, filologije i
književne kritike, antropologije, do filozofije i lingvistike.
Prvu celinu u knjizi, naslovljenu „Čija je to zemlja? Uspostavljanje srpsko-albanskog
neprijateljstva“, čini pet tekstova posvećenih samim korenima sukoba. U njoj se
traže uzroci uspostavljanja srpsko-albanskog neprijateljstva u prošlosti. Aleksandar
Pavlović u svom tekstu iznosi tvrdnju da su Albanci u srpskoj kulturi od sredine osamnaestog
pa sve do duboko u devetnaesti vek mahom razumevani kao veliki junaci, čestiti
i hrabri ratnici, te da negativna percepcija o njima kao o mučiteljima Srba, nalik
Turcima, nastaje tek u poslednjoj četvrtini devetnaestog veka. Prilog Srđana Atanasovskog
kroz pregled putopisne literature o Kosovu od polovine devetnaestog veka do
Drugog svetskog rata pokazuje kako se Kosovo u ovom periodu konstruiše kao objekat
interesovanja srpske javnosti. Istraživanje srpske štampe u doba Balkanskih ratova
koje je izveo Milan Miljković, pokazuje na koji se način ta negativna sterotipizacija
Albanaca kodifikuje u srpskoj kulturi u ovom periodu. Proučavajući radove Vladana 
9
Đorđevića, Jovana Cvijića, Vase Čubrilovića i Ive Andrića, Ana Petrov formuliše provokativnu
tezu o postojanju rasističkih i kolonijalističkih elemenata u srpskom naučnom
diskursu ovog perioda. Najzad, celinu zatvara tekst Vladana Jovanovića o kontinuitetu
politike vođene na Kosovu i prema njemu u doba prve i druge Jugoslavije.
Drugo poglavlje, „Jugoslovenski pokušaj: albansko-srpski odnosi u ukrštenoj
perspektivi“ donosi komparativnu analizu Agrona Bajramija o načinima izveštavanja
o Kosovu i Albancima u beogradskoj Politici i prištinskoj Rilindji u ranijoj i skorijoj
prošlosti, dok Atde Hetemi koristi paradigme balkanizma i orijentalizma da bi opisao
ne samo načine na koje su Albance u doba SFRJ percipirali drugi narodi, već i način na
koji su razumeli same sebe. Marjan Ivković, Tamara Petrović Trifunović i Srđan
Prodanović se osvrću na tri prelomna protesta na Kosovu i pokazuju kako su
jugoslovenske političke elite njihovu socijalnu dimenziju kontinuirano predstavljale u
identitetskom nacionalnom čime su, paradoksalno, strukturno podsticale
artikulisanje albanskog nacionalizma.
Treći deo, „Čemu učimo nova pokolenja? Srpsko-albanski odnosi u udžbenicima“,
otvara tekst Aleksandre Ilić Rajković koji predstavlja pedagoško-istorijski pregled prikaza
Albanaca u srpskim udžbenicima u periodu od stotinu godina (1887-1987). Esilda
Luku razmatra znatno kraći period od tri godine u kojima najpre dolazi do cvetanja
jugoslovensko-albanskih odnosa, a potom do njihovog prekida , ispitujući uticaj komunističke
i postkomunističke ideologije na istoriografski prikaz Jugoslavije u razdoblju
od kraja Drugog svetskog rata do rezolucije Informbiroa. Tekst Nailje Malje-Imami
donosi kratak istorijat obrazovanja na albanskom jeziku od 1945. godine do danas na
Kosovu i na jugu Srbije. Najzad, Škeljzen Gaši nudi uporednu analizu predstavljanja
sukoba na Kosovu 1998-1999. godine u savremenim udžbenicima objavljenim na Kosovu
i u Srbiji, koja jasno pokazuje dijametralne suprotnosti zvaničnog diskursa o
ovim događajima u dve sredine.
U narednoj celini, „Ko su manjine i gde? Izazovi življenja među većinskim
Drugim“, sabrana su tri teksta koji obrađuju savremeni položaj srpske i albanske
manjine kao i njihove međuodnose. Proučavajući zanimljivu pojavu udaje Albanki
mahom iz planinskih regiona severne Albanije za Srbe iz Sandžaka i drugih krajeva,
Armanda Hisa postavlja provokativno pitanje – da li je izjednačavanje patrijarhalne i
nacionalističke matrice opravdano, odnosno da li patrijarhalni zahtevi mogu
nadjačati nacionalne? Kako se tačno gradi manjina i šta su parametri za formiranje i
održanje njenog identiteta, pitanja su koja se u naredna dva teksta obrađuju
posredstvom upotrebe albanskog i sprskog jezika. Dok Marija Mandić i Ana Sivački
pokazuju kako govornici albanskog jezika u Beogradu sve manje koriste svoj jezik u
komunikaciji, Inis Škreli istu pojavu beleži kod govornika srpskog jezika u Skadru i
okolini, što ima i šire implikacije, poput verodostojnosti zvaničnih statističkih
podataka koje često uzimamo zdravo za gotovo.
O tome kako su na raspirivanje etničke mržnje uticali intelektualci i kakva je bila
njihova uloga u srpsko-albanskom sukobu poslednjih decenija na Balkanu , posvećena
je celina „Intelektualci i rat: posrednici (ne)nacionalne pravde“. Tekst Rigelsa Halilija 
10
nudi uporednu analizu čuvenog Memoranduma SANU i znatno manje poznate platforme
Albanske akademije nauka iz 1998. godine, i pokazuje u kojoj meri dva dokumenta
imaju srodnu strukturu koja podrazumeva jednostrano viđenje i viktimizaciju isključivo
svoje strane. Predrag Krstić i Gazela Pudar Draško u svojim radovima nude opširne,
komplementarne i kritičke preglede različitih viđenja i predloga koje su srpski intelektualci
od Dobrice Ćosića i Matije Bećkovića nadalje iznosili o Kosovu, a zatim i njihovih
reakcija na proglasenje kosovske nezavisnosti.
Srodna po temi, pretposlednja celina „Ubi me prejaka reč: pisci na borbenim
linijama nacije“ posvećena je književnosti i (anti)ratnom literarnom i/ili javnom
delovanju srpskih i albanskih pisaca. Književno-kritički tekst Saše Ćirića uzima u
razmatranje kompletan (nažalost ne osobito obiman) korpus savremene poezije,
proze i drame autora s Kosova i Albanije prevedene na srpski jezik i razmatra predstavu
o Srbima i uopšte o Drugome u ovim delima, uočavajući opšte tendencije po kojima se
razlikuju kosovska i albanska književna scena. Basri Čaprići i Anton Berišaj razmatraju
primere iz srpske i albanske književnosti u kojima se zagovara neprijateljstvo između
Srba i Albanaca i podržava dominantna antagonistička politika. Oba autora ističu
malobrojne primere onih koji su se suprotstavljali takvom pristupu, a Berišaj nudi i
obuhvatnije teorijsko određenje ratnog diskursa.
Tekstovi u završnoj celini „Ima li saradnje posle svega: kulturne i političke prakse
preko granice“ preispituju savremene društvene pojave kao što su, u radu Jelene Lončar,
status kulturnog nasleđa Srpske pravoslavne crkve u savremenom kosovskom zakonodavstvu
i implikacije koje to ima na opšti politički okvir Kosova, ili burdijeovsko
mapiranje umetničkog polja kroz sistematski prikaz različitih oblika savremene umetničke
saradnje između Srbije i Kosova u radu Ane Birešev. Najzad, poslednji tekst u
knjizi donosi razmatranje Adriane Zaharijević u kojem su srpsko-abanski odnosi sagledani
iz feminističke perspektive. Tekst postavlja pitanje o utopijskom karakteru zajednica
koje nisu zasnovane na teritoriji, krvi i zajedničkom sećanju.
PB  - Beograd : KPZ Beton / Institut za filozofiju i društvenu teoriju
T1  - Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa
ER  - 
@book{
author = "Pavlović, Aleksandar and Zaharijević, Adriana and Pudar Draško, Gazela and Halili, Rigels",
year = "2015",
url = "http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/1616",
abstract = "Knjiga Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa donosi 24 teksta
koji obrađuju različite aspekte srpsko-albanskih odnosa. Podeljena na šest poglavlja,
Figura neprijatelja nastoji da obuhvati političke, kulturne, društvene i razne druge dimenzije
koje se dotiču iz rakursa političke teorije, sociologije, pedagogije, filologije i
književne kritike, antropologije, do filozofije i lingvistike.
Prvu celinu u knjizi, naslovljenu „Čija je to zemlja? Uspostavljanje srpsko-albanskog
neprijateljstva“, čini pet tekstova posvećenih samim korenima sukoba. U njoj se
traže uzroci uspostavljanja srpsko-albanskog neprijateljstva u prošlosti. Aleksandar
Pavlović u svom tekstu iznosi tvrdnju da su Albanci u srpskoj kulturi od sredine osamnaestog
pa sve do duboko u devetnaesti vek mahom razumevani kao veliki junaci, čestiti
i hrabri ratnici, te da negativna percepcija o njima kao o mučiteljima Srba, nalik
Turcima, nastaje tek u poslednjoj četvrtini devetnaestog veka. Prilog Srđana Atanasovskog
kroz pregled putopisne literature o Kosovu od polovine devetnaestog veka do
Drugog svetskog rata pokazuje kako se Kosovo u ovom periodu konstruiše kao objekat
interesovanja srpske javnosti. Istraživanje srpske štampe u doba Balkanskih ratova
koje je izveo Milan Miljković, pokazuje na koji se način ta negativna sterotipizacija
Albanaca kodifikuje u srpskoj kulturi u ovom periodu. Proučavajući radove Vladana 
9
Đorđevića, Jovana Cvijića, Vase Čubrilovića i Ive Andrića, Ana Petrov formuliše provokativnu
tezu o postojanju rasističkih i kolonijalističkih elemenata u srpskom naučnom
diskursu ovog perioda. Najzad, celinu zatvara tekst Vladana Jovanovića o kontinuitetu
politike vođene na Kosovu i prema njemu u doba prve i druge Jugoslavije.
Drugo poglavlje, „Jugoslovenski pokušaj: albansko-srpski odnosi u ukrštenoj
perspektivi“ donosi komparativnu analizu Agrona Bajramija o načinima izveštavanja
o Kosovu i Albancima u beogradskoj Politici i prištinskoj Rilindji u ranijoj i skorijoj
prošlosti, dok Atde Hetemi koristi paradigme balkanizma i orijentalizma da bi opisao
ne samo načine na koje su Albance u doba SFRJ percipirali drugi narodi, već i način na
koji su razumeli same sebe. Marjan Ivković, Tamara Petrović Trifunović i Srđan
Prodanović se osvrću na tri prelomna protesta na Kosovu i pokazuju kako su
jugoslovenske političke elite njihovu socijalnu dimenziju kontinuirano predstavljale u
identitetskom nacionalnom čime su, paradoksalno, strukturno podsticale
artikulisanje albanskog nacionalizma.
Treći deo, „Čemu učimo nova pokolenja? Srpsko-albanski odnosi u udžbenicima“,
otvara tekst Aleksandre Ilić Rajković koji predstavlja pedagoško-istorijski pregled prikaza
Albanaca u srpskim udžbenicima u periodu od stotinu godina (1887-1987). Esilda
Luku razmatra znatno kraći period od tri godine u kojima najpre dolazi do cvetanja
jugoslovensko-albanskih odnosa, a potom do njihovog prekida , ispitujući uticaj komunističke
i postkomunističke ideologije na istoriografski prikaz Jugoslavije u razdoblju
od kraja Drugog svetskog rata do rezolucije Informbiroa. Tekst Nailje Malje-Imami
donosi kratak istorijat obrazovanja na albanskom jeziku od 1945. godine do danas na
Kosovu i na jugu Srbije. Najzad, Škeljzen Gaši nudi uporednu analizu predstavljanja
sukoba na Kosovu 1998-1999. godine u savremenim udžbenicima objavljenim na Kosovu
i u Srbiji, koja jasno pokazuje dijametralne suprotnosti zvaničnog diskursa o
ovim događajima u dve sredine.
U narednoj celini, „Ko su manjine i gde? Izazovi življenja među većinskim
Drugim“, sabrana su tri teksta koji obrađuju savremeni položaj srpske i albanske
manjine kao i njihove međuodnose. Proučavajući zanimljivu pojavu udaje Albanki
mahom iz planinskih regiona severne Albanije za Srbe iz Sandžaka i drugih krajeva,
Armanda Hisa postavlja provokativno pitanje – da li je izjednačavanje patrijarhalne i
nacionalističke matrice opravdano, odnosno da li patrijarhalni zahtevi mogu
nadjačati nacionalne? Kako se tačno gradi manjina i šta su parametri za formiranje i
održanje njenog identiteta, pitanja su koja se u naredna dva teksta obrađuju
posredstvom upotrebe albanskog i sprskog jezika. Dok Marija Mandić i Ana Sivački
pokazuju kako govornici albanskog jezika u Beogradu sve manje koriste svoj jezik u
komunikaciji, Inis Škreli istu pojavu beleži kod govornika srpskog jezika u Skadru i
okolini, što ima i šire implikacije, poput verodostojnosti zvaničnih statističkih
podataka koje često uzimamo zdravo za gotovo.
O tome kako su na raspirivanje etničke mržnje uticali intelektualci i kakva je bila
njihova uloga u srpsko-albanskom sukobu poslednjih decenija na Balkanu , posvećena
je celina „Intelektualci i rat: posrednici (ne)nacionalne pravde“. Tekst Rigelsa Halilija 
10
nudi uporednu analizu čuvenog Memoranduma SANU i znatno manje poznate platforme
Albanske akademije nauka iz 1998. godine, i pokazuje u kojoj meri dva dokumenta
imaju srodnu strukturu koja podrazumeva jednostrano viđenje i viktimizaciju isključivo
svoje strane. Predrag Krstić i Gazela Pudar Draško u svojim radovima nude opširne,
komplementarne i kritičke preglede različitih viđenja i predloga koje su srpski intelektualci
od Dobrice Ćosića i Matije Bećkovića nadalje iznosili o Kosovu, a zatim i njihovih
reakcija na proglasenje kosovske nezavisnosti.
Srodna po temi, pretposlednja celina „Ubi me prejaka reč: pisci na borbenim
linijama nacije“ posvećena je književnosti i (anti)ratnom literarnom i/ili javnom
delovanju srpskih i albanskih pisaca. Književno-kritički tekst Saše Ćirića uzima u
razmatranje kompletan (nažalost ne osobito obiman) korpus savremene poezije,
proze i drame autora s Kosova i Albanije prevedene na srpski jezik i razmatra predstavu
o Srbima i uopšte o Drugome u ovim delima, uočavajući opšte tendencije po kojima se
razlikuju kosovska i albanska književna scena. Basri Čaprići i Anton Berišaj razmatraju
primere iz srpske i albanske književnosti u kojima se zagovara neprijateljstvo između
Srba i Albanaca i podržava dominantna antagonistička politika. Oba autora ističu
malobrojne primere onih koji su se suprotstavljali takvom pristupu, a Berišaj nudi i
obuhvatnije teorijsko određenje ratnog diskursa.
Tekstovi u završnoj celini „Ima li saradnje posle svega: kulturne i političke prakse
preko granice“ preispituju savremene društvene pojave kao što su, u radu Jelene Lončar,
status kulturnog nasleđa Srpske pravoslavne crkve u savremenom kosovskom zakonodavstvu
i implikacije koje to ima na opšti politički okvir Kosova, ili burdijeovsko
mapiranje umetničkog polja kroz sistematski prikaz različitih oblika savremene umetničke
saradnje između Srbije i Kosova u radu Ane Birešev. Najzad, poslednji tekst u
knjizi donosi razmatranje Adriane Zaharijević u kojem su srpsko-abanski odnosi sagledani
iz feminističke perspektive. Tekst postavlja pitanje o utopijskom karakteru zajednica
koje nisu zasnovane na teritoriji, krvi i zajedničkom sećanju.",
publisher = "Beograd : KPZ Beton / Institut za filozofiju i društvenu teoriju",
title = "Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa"
}
Pavlović, A., Zaharijević, A., Pudar Draško, G.,& Halili, R. (2015). Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa.
Beograd : KPZ Beton / Institut za filozofiju i društvenu teoriju..
Pavlović A, Zaharijević A, Pudar Draško G, Halili R. Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa. 2015;
Pavlović Aleksandar, Zaharijević Adriana, Pudar Draško Gazela, Halili Rigels, "Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa" (2015)

Simbolika nemoći: intelektualci i srpsko-albanski odnosi u postjugoslovenskom kontekstu

Pudar Draško, Gazela

(Beograd : Institut za filozofiju i društvenu teoriju, 2015)

TY  - CHAP
AU  - Pudar Draško, Gazela
PY  - 2015
UR  - http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/1630
PB  - Beograd : Institut za filozofiju i društvenu teoriju
PB  - Beograd : Beton
T2  - Figura neprijatelja: Preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa
T1  - Simbolika nemoći: intelektualci i srpsko-albanski odnosi u postjugoslovenskom kontekstu
SP  - 337
EP  - 358
ER  - 
@article{
author = "Pudar Draško, Gazela",
year = "2015",
url = "http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/1630",
publisher = "Beograd : Institut za filozofiju i društvenu teoriju, Beograd : Beton",
journal = "Figura neprijatelja: Preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa",
title = "Simbolika nemoći: intelektualci i srpsko-albanski odnosi u postjugoslovenskom kontekstu",
pages = "337-358"
}
Pudar Draško, G. (2015). Simbolika nemoći: intelektualci i srpsko-albanski odnosi u postjugoslovenskom kontekstu.
Figura neprijatelja: Preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosaBeograd : Beton., 337-358.
Pudar Draško G. Simbolika nemoći: intelektualci i srpsko-albanski odnosi u postjugoslovenskom kontekstu. Figura neprijatelja: Preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa. 2015;:337-358
Pudar Draško Gazela, "Simbolika nemoći: intelektualci i srpsko-albanski odnosi u postjugoslovenskom kontekstu" (2015):337-358

Srpsko-albanski odnosi u socijalističkoj Jugoslaviji: protesti na Kosovu i teret sistemske legitimizacije

Ivković, Marjan; Petrović-Trifunović, Tamara; Prodanović, Srđan

(Beograd : KPZ Beton, 2015)

TY  - CHAP
AU  - Ivković, Marjan
AU  - Petrović-Trifunović, Tamara
AU  - Prodanović, Srđan
PY  - 2015
UR  - http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/1614
AB  - U ovom radu ćemo nastojati da ispitamo u kojoj meri je egalitaristički rečnik jugoslovenskog
socijalizma bio u stanju da ponudi alternativni okvir za interpretaciju savremenih
srpsko-albanskih odnosa. Inicijalna hipoteza polazi od toga da je jugoslovenska
elita – usled eksperimentalnog karaktera samoupravnog socijalizma koji je podrazumevao
određene kompromise sa liberalnim kapitalizmom – bila strukturalno prinuđena
da sistematično negira socijalni aspekt demonstracija koje su na Kosovu odvijale
tokom 1968, 1981. i 1988 godine. Primenom kritičke analize diskursa na štampane
medije (Politika, Večernje novosti i Borba), pokušaćemo da pokažemo kako je vladajuća
nomenklatura složene političko-ekonomske aspekte bunta isključivo tretirala kao izraz
nacionalizma. Ova diskurzivna strategija je samim akterima sugerisala da je nacionalizam
zajednički imenitelj za ekonomsku, političku i etničku jednakost. Krajnje posledice
ovakvih diskurzivnih redukcija će biti prikazane kroz analizu medijskog
izveštavanja sa demonstracija na Kosovu i mitinga „Bratstva i jedinstva“ u Beogradu
1988. godine, gde je primetno zatvaranje prostora za ne-nacionalističko tumačenje
bilo koje vrste socijalnog bunta, ali i postepeno odustajanje aktera od artikulisanja
sopstvenog iskustva nepravde u socijalnom ključu.
AB  - In this paper we examine to which extent was egalitarian vocabulary of Yugoslav socialism
able to provide an alternative framework for interpretation of Serbian-Albanian
relations. Our initial hypothesis is that – due to the experimental nature of Yugoslav
self-management socialism, which implied certain compromises with liberal
capitalism – the Yugoslav elite was structurally bound to systematically negate the
social aspect of protests that took place in Kosovo in 1968, 1981 and 1988. Using critical
discourse analysis on daily newspapers (Politika, Večernje novosti and Borba), we
show how the nomenclature treated the complex social-political aspects of the social
uprisings exclusively as a manifestation of nationalism. To the actors involved, this
discursive strategy suggested that nationalism is a common denominator for economic,
political and ethnic equality. Final consequences of these discursive strategies will
be shown through analysis of media coverage of protests in Kosovo and the “Brotherhood
and Unity” meeting that took place Belgrade in 1988, wherein we can see that
there is little space left for non-nationalistic interpretation of any kind of social uprising,
both in media and actors’ perspective.
PB  - Beograd : KPZ Beton
PB  - Beograd : Institut za filozofiju i društvenu teoriju
T2  - Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa
T1  - Srpsko-albanski odnosi u socijalističkoj Jugoslaviji: protesti na Kosovu i teret sistemske legitimizacije
T1  - Serbian-Albanian Relations in Socialist Yugoslavia: Protests in Kosovo and the Burden of Systemic Legitimization
SP  - 153
EP  - 173
ER  - 
@article{
author = "Ivković, Marjan and Petrović-Trifunović, Tamara and Prodanović, Srđan",
year = "2015",
url = "http://rifdt.instifdt.bg.ac.rs/123456789/1614",
abstract = "U ovom radu ćemo nastojati da ispitamo u kojoj meri je egalitaristički rečnik jugoslovenskog
socijalizma bio u stanju da ponudi alternativni okvir za interpretaciju savremenih
srpsko-albanskih odnosa. Inicijalna hipoteza polazi od toga da je jugoslovenska
elita – usled eksperimentalnog karaktera samoupravnog socijalizma koji je podrazumevao
određene kompromise sa liberalnim kapitalizmom – bila strukturalno prinuđena
da sistematično negira socijalni aspekt demonstracija koje su na Kosovu odvijale
tokom 1968, 1981. i 1988 godine. Primenom kritičke analize diskursa na štampane
medije (Politika, Večernje novosti i Borba), pokušaćemo da pokažemo kako je vladajuća
nomenklatura složene političko-ekonomske aspekte bunta isključivo tretirala kao izraz
nacionalizma. Ova diskurzivna strategija je samim akterima sugerisala da je nacionalizam
zajednički imenitelj za ekonomsku, političku i etničku jednakost. Krajnje posledice
ovakvih diskurzivnih redukcija će biti prikazane kroz analizu medijskog
izveštavanja sa demonstracija na Kosovu i mitinga „Bratstva i jedinstva“ u Beogradu
1988. godine, gde je primetno zatvaranje prostora za ne-nacionalističko tumačenje
bilo koje vrste socijalnog bunta, ali i postepeno odustajanje aktera od artikulisanja
sopstvenog iskustva nepravde u socijalnom ključu., In this paper we examine to which extent was egalitarian vocabulary of Yugoslav socialism
able to provide an alternative framework for interpretation of Serbian-Albanian
relations. Our initial hypothesis is that – due to the experimental nature of Yugoslav
self-management socialism, which implied certain compromises with liberal
capitalism – the Yugoslav elite was structurally bound to systematically negate the
social aspect of protests that took place in Kosovo in 1968, 1981 and 1988. Using critical
discourse analysis on daily newspapers (Politika, Večernje novosti and Borba), we
show how the nomenclature treated the complex social-political aspects of the social
uprisings exclusively as a manifestation of nationalism. To the actors involved, this
discursive strategy suggested that nationalism is a common denominator for economic,
political and ethnic equality. Final consequences of these discursive strategies will
be shown through analysis of media coverage of protests in Kosovo and the “Brotherhood
and Unity” meeting that took place Belgrade in 1988, wherein we can see that
there is little space left for non-nationalistic interpretation of any kind of social uprising,
both in media and actors’ perspective.",
publisher = "Beograd : KPZ Beton, Beograd : Institut za filozofiju i društvenu teoriju",
journal = "Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa",
title = "Srpsko-albanski odnosi u socijalističkoj Jugoslaviji: protesti na Kosovu i teret sistemske legitimizacije, Serbian-Albanian Relations in Socialist Yugoslavia: Protests in Kosovo and the Burden of Systemic Legitimization",
pages = "153-173"
}
Ivković, M., Petrović-Trifunović, T.,& Prodanović, S. (2015). Serbian-Albanian Relations in Socialist Yugoslavia: Protests in Kosovo and the Burden of Systemic Legitimization.
Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosaBeograd : Institut za filozofiju i društvenu teoriju., 153-173.
Ivković M, Petrović-Trifunović T, Prodanović S. Serbian-Albanian Relations in Socialist Yugoslavia: Protests in Kosovo and the Burden of Systemic Legitimization. Figura neprijatelja: preosmišljavanje srpsko-albanskih odnosa. 2015;:153-173
Ivković Marjan, Petrović-Trifunović Tamara, Prodanović Srđan, "Serbian-Albanian Relations in Socialist Yugoslavia: Protests in Kosovo and the Burden of Systemic Legitimization" (2015):153-173